Betekenisverschuiving: woorden die van inhoud wisselden

Woorden staan niet stil. Gender was eeuwenlang een grammaticale term, werd in 1955 een psychologisch begrip, in de jaren zeventig een feministisch onderscheid en in de jaren negentig een innerlijke identiteit. Die lagen zijn nooit verdwenen; ze klinken allemaal door wanneer iemand het woord vandaag gebruikt. Hetzelfde geldt voor transgender, dat van een smalle medische categorie een paraplu werd, en voor woorden als vrouw en man, waarvan de definitie sinds 2020 in woordenboeken en bij hoogste rechters ter discussie staat.

Dit thema volgt die verschuivingen op de voet: wanneer veranderde de betekenis, door wie, en wat gebeurde er met de oude betekenis. We gebruiken daarvoor woordenboeken (Van Dale, Oxford English Dictionary), etymologische bronnen, academische literatuur en rechtspraak, zoals de uitspraak van het Britse Supreme Court van april 2025 over de betekenis van het woord vrouw in de Equality Act.

Betekenisverschuiving is zelden toeval. Vaak gaat er een bewuste keuze aan vooraf, van een onderzoeker, een beweging of een instantie. Wie die keuzes maakt, lees je in het thema Taalregels en instanties; welke nieuwe woorden ernaast ontstonden in Nieuwe woorden. Voor het inhoudelijke onderscheid tussen geslacht en gender verwijzen we naar zustersite geslachtofgender.nl.