Betekenisverschuiving: woorden die van inhoud wisselden
Woorden waarvan de betekenis in enkele decennia kantelde: hoe gender van grammatica naar identiteit ging, hoe transgender een parapluterm werd, en hoe de definitie van vrouw en man inzet van strijd werd in woordenboeken en rechtszalen.
Over dit thema
Woorden staan niet stil. Gender was in academische titels rond 1945 nog zeldzaam en vaak een grammaticale term. In 1955 introduceerde John Money het begrip 'gender role', en daarna namen feministen het woord over om sociale en culturele verschillen tussen mannen en vrouwen te onderscheiden van biologische (bron). De psychiater Robert Stoller publiceerde in 1964 over 'gender identity' (bron). Die lagen zijn nooit verdwenen; ze klinken allemaal door wanneer iemand het woord vandaag gebruikt. Ook woorden als transgender, vrouw en man wisselden van inhoud; wat vrouw en man in de Britse gelijkebehandelingswet betekenen, werd in 2025 aan de hoogste Britse rechter voorgelegd.
Dit thema volgt die verschuivingen op de voet: wanneer veranderde de betekenis, door wie, en wat gebeurde er met de oude betekenis. We gebruiken daarvoor woordenboeken (Van Dale, Oxford English Dictionary), etymologische bronnen, academische literatuur en rechtspraak, zoals de uitspraak van het Britse Supreme Court van 16 april 2025, dat oordeelde dat de woorden man, vrouw en geslacht in de Equality Act 2010 naar het biologische geslacht verwijzen (bron).
Betekenisverschuiving is zelden toeval. Vaak gaat er een bewuste keuze aan vooraf, van een onderzoeker, een beweging of een instantie. Wie die keuzes maakt, lees je in het thema Taalregels en instanties; welke nieuwe woorden ernaast ontstonden in Nieuwe woorden. Voor het inhoudelijke onderscheid tussen geslacht en gender verwijzen we naar zustersite geslachtofgender.nl.
Artikelen in dit thema
Nieuwste eerst. Het uitgelichte overzichtsartikel is het beste startpunt.

Transseksueel, transgender, genderdivers: drie woorden, drie wereldbeelden
Transseksueel, transgender, genderdivers: drie woorden voor transgenderzijn, elk met een eigen wereldbeeld over lichaam, identiteit en de binaire lijn.

Genderincongruentie: hoe de WHO een diagnose herschreef waarvoor lijden geen vereiste is
Met de ICD-11, aangenomen in 2019, verving de WHO 'transseksualiteit' door 'genderincongruentie' en haalde de classificatie uit het hoofdstuk psychische stoornissen. Minder zichtbaar: de richtlijnen leggen vast dat lijdensdruk geen vereiste is voor de diagnose. Wat die woordwisseling precies verandert.

Wat is een vrouw? Hoe de definitie van 'vrouw' en 'man' inzet van strijd werd
Van Merriam-Webster en Cambridge Dictionary tot het Britse Supreme Court en de Nederlandse AWGB: waarom de definitie van 'vrouw' en 'man' sinds 2022 een politieke test is.

De betekenis van 'gender': herkomst en woordgeschiedenis van genus tot identiteit
Hoe 'gender' van Latijns genus en grammaticaterm via John Money, Ann Oakley en Judith Butler een identiteitswoord werd dat in Nederland 'geslacht' verdringt.
