Betekenisverschuiving: woorden die van inhoud wisselden

Woorden waarvan de betekenis in enkele decennia kantelde: hoe gender van grammatica naar identiteit ging, hoe transgender een parapluterm werd, en hoe de definitie van vrouw en man inzet van strijd werd in woordenboeken en rechtszalen.

Over dit thema

Woorden staan niet stil. Gender was in academische titels rond 1945 nog zeldzaam en vaak een grammaticale term. In 1955 introduceerde John Money het begrip 'gender role', en daarna namen feministen het woord over om sociale en culturele verschillen tussen mannen en vrouwen te onderscheiden van biologische (bron). De psychiater Robert Stoller publiceerde in 1964 over 'gender identity' (bron). Die lagen zijn nooit verdwenen; ze klinken allemaal door wanneer iemand het woord vandaag gebruikt. Ook woorden als transgender, vrouw en man wisselden van inhoud; wat vrouw en man in de Britse gelijkebehandelingswet betekenen, werd in 2025 aan de hoogste Britse rechter voorgelegd.

Dit thema volgt die verschuivingen op de voet: wanneer veranderde de betekenis, door wie, en wat gebeurde er met de oude betekenis. We gebruiken daarvoor woordenboeken (Van Dale, Oxford English Dictionary), etymologische bronnen, academische literatuur en rechtspraak, zoals de uitspraak van het Britse Supreme Court van 16 april 2025, dat oordeelde dat de woorden man, vrouw en geslacht in de Equality Act 2010 naar het biologische geslacht verwijzen (bron).

Betekenisverschuiving is zelden toeval. Vaak gaat er een bewuste keuze aan vooraf, van een onderzoeker, een beweging of een instantie. Wie die keuzes maakt, lees je in het thema Taalregels en instanties; welke nieuwe woorden ernaast ontstonden in Nieuwe woorden. Voor het inhoudelijke onderscheid tussen geslacht en gender verwijzen we naar zustersite geslachtofgender.nl.

Artikelen in dit thema

Nieuwste eerst. Het uitgelichte overzichtsartikel is het beste startpunt.