Nieuwe woorden van het genderdebat

Cisgender, non-binair, deadnamen, misgenderen, genderfluïde en de voornaamwoorden die en hen: wie ze bedacht, wanneer ze voor het eerst opdoken, hoe ze in het Nederlands terechtkwamen en wat ze doen in het debat.

Over dit thema

Het genderdebat heeft een eigen woordenschat voortgebracht. Cisgender dook volgens de Oxford English Dictionary in 1994 op in de Usenet-groep alt.transgendered (bron). Daarna volgden woorden als non-binair, genderqueer, deadnamen en misgenderen; per woord zoeken we uit waar en wanneer het voor het eerst opdook en hoe het in het Nederlands terechtkwam.

Dit thema geeft per woord de eerste vindplaats, de weg naar het Nederlands en de datering door het Instituut voor de Nederlandse Taal, en analyseert wat het woord doet. Cisgender bijvoorbeeld maakt van iedereen een categorie en zet daarmee de uitzondering en de regel op gelijke voet; misgenderen maakt van een grammaticale keuze een morele overtreding. Dat zijn geen oordelen over de gebruikers, maar observaties over de woorden.

Ook de voornaamwoorden die en hen komen hier aan bod: de verkiezing van Transgender Netwerk in 2016 (bron), het ANP-besluit van juni 2021 (bron) en de Taalunie-adviezen van 2022 (bron). Wie uiteindelijk bepaalt of een woord 'bestaat', lees je in Taalregels en instanties. Korte definities van afkortingen zoals AFAB of AMAB vind je bij zustersite alfabetbende.nl.

Artikelen in dit thema

Nieuwste eerst. Het uitgelichte overzichtsartikel is het beste startpunt.